Een man kwam bij de Lidl met een oude Chrysler LeBaron aanrijden. Een praatje was zo gemaakt. Hoe wij in de vorige eeuw in de De Riva garage in Den Haag de auto’s naar boven reden(zonder rijbewijs), maar ook hoe de magazijn chef uit zijn hoofd het nummer wist van het getoonde onderdeel en waar het lag. Ook de gebruikelijke grap om compressie poeder bij een andere vestiging te halen. Andere zaken kwamen ook aan de orde zoals het zelf sleutelen, maar ook de manco’s als roestige stijlen, deuren en bodems van specifieke merken als de Franse auto’s zoals Renault en Citroen. Zeker ook de uitvindingen uit die tijd zoals “La Reine”, de snoek.
Dan is het maar een klein sprongetje naar de maatschappij en zelfs de wereld van de huidige tijd.
Hij zei op dat moment ook: Vroeger was het toch beter, maar dat mogen wij niet zeggen”. Waarop ik zei: waarom niet? Misschien moeten wij het veranderen in: Vroeger was het (essentieel) anders”? Met de extra vragen: “Werd je daar ook gelukkig van of mis je dat nu of als het nu zou terugkeren worden wij dan gelukkiger? Goed idee, was zijn antwoord en onze wegen scheiden.
Wat was er eigenlijk in dat korte gesprek aanwezig dat wij kennelijk allebei herkenden? Misschien niet zozeer een verlangen naar het verleden, maar naar spontaniteit, vertrouwen en de ruimte om iets te doen zonder eerst te bedenken hoe het zal worden uitgelegd. Naar de ruimte om een fout te maken, een grap te maken of ondeugend te zijn, zonder dat daar onmiddellijk een oordeel op volgt.
De laatste tijd praat men vaak over dit thema op verschillende plekken en momenten. Wij ook met onze kinderen en de situatie van de kleinkinderen variërend van 5 tot 21 jaar. Verschillende gezinnen, verschillende situaties en verschillende mensen. Ook hier komen deze gedachten aan aspecten van de huidige cultuur of trends in vergelijking met vroeger. Vaak zaken als de toename aan Burn Out, vereenzaming jeugd, terugkeer van ongelijkheden als gender, de manosfeer, de invloed van sociale media en internet, de oorlogen en vele andere verschillen. Missen wij iets wat vroeger gemakkelijker beschikbaar leek: sociale onbevangenheid? Dan krijgt “vroeger was het essentieel anders” een andere betekenis. Het gaat niet alleen over wat er om ons heen veranderde, maar ook over hoe vrij wij ons voelen om ons tussen andere mensen te bewegen.
Een aantal uitspraken komen terug in de vergelijking met vroeger: “Iedereen is nu alert; iedereen is op zijn hoede bij het paranoïde aan af; door dit basis wantrouwen is de spontaniteit om iets te doen of te laten minimaal geworden; er gebeurt niets zomaar.” Als mensen steeds meer anticiperen op de mogelijke reactie van anderen, verandert ook hun gedrag. De verwachting van afkeuring kan al voldoende zijn om onszelf vooraf te corrigeren. Meer publieke beoordeling kan zo leiden tot meer anticipatie, meer zelfcontrole en uiteindelijk minder spontaniteit, verrassingen en sociale speelsheid, maar ook gedrag wat niet past bij wat men voelt. Een gemis met allerlei neven effecten: het kost veel energie; levert veel adrenaline; het geeft een gevoel van onveiligheid en “gevangen” zijn; een gemis aan verrassingen en humor. Dit heeft dus veel gevolgen op het gebied van gezondheid, fysiek en mentaal. Het is niet zo gek dat de Geestelijke Gezondheidszorg onder druk staat of de Jeugdzorg. Is de Ouderenzorg een Zorg, of is de Jeugdzorg een Zorg? Hoe vrij zijn wij eigenlijk? Het begint te lijken op een dictatoriaal bestaan waarbij niet de politie en de daarvoor bestaande instanties je straffen, maar iedereen. Sociale media denderen over je heen, maar op straat mag je ook bijna niets doen of je wordt gestraft. Misschien is dictatoriaal daarvoor een te groot woord. Het merkwaardige is juist dat deze vorm van sociale disciplinering niet noodzakelijk van een overheid of instantie komt. Wij doen het ook bij elkaar. In zekere zin worden wij tegelijk burger en toezichthouder: wij kijken, beoordelen, reageren en corrigeren. Sociale media maken dat zichtbaar en versterken het.
Ik kan er goed mee leven, maar ik vond veel van vroeger toch fijner.
Uiteindelijk is de vraag achter “vroeger was het beter”: wat missen wij werkelijk? Het verleden zelf, of de vrijheid en onbevangenheid die wij daarin menen te herkennen?
En als dat laatste zo is: kunnen wij daar in het heden opnieuw ruimte voor maken? Zouden wij daar gelukkiger van worden?
Vroeger was…….
Een man kwam bij de Lidl met een oude Chrysler LeBaron aanrijden. Een praatje was zo gemaakt.
Hoe wij in de vorige eeuw in de De Riva garage in Den Haag de auto’s naar boven reden(zonder rijbewijs), maar ook hoe de magazijn chef uit zijn hoofd het nummer wist van het getoonde onderdeel en waar het lag. Ook de gebruikelijke grap om compressie poeder bij een andere vestiging te halen.
Andere zaken kwamen ook aan de orde zoals het zelf sleutelen, maar ook de manco’s als roestige stijlen, deuren en bodems van specifieke merken als de Franse auto’s zoals Renault en Citroen.
Zeker ook de uitvindingen uit die tijd zoals “La Reine”, de snoek.
Dan is het maar een klein sprongetje naar de maatschappij en zelfs de wereld van de huidige tijd.
Hij zei op dat moment ook: Vroeger was het toch beter, maar dat mogen wij niet zeggen”. Waarop ik zei: waarom niet?
Misschien moeten wij het veranderen in: Vroeger was het (essentieel) anders”? Met de extra vragen: “Werd je daar ook gelukkig van of mis je dat nu of als het nu zou terugkeren worden wij dan gelukkiger? Goed idee, was zijn antwoord en onze wegen scheiden.
Wat was er eigenlijk in dat korte gesprek aanwezig dat wij kennelijk allebei herkenden? Misschien niet zozeer een verlangen naar het verleden, maar naar spontaniteit, vertrouwen en de ruimte om iets te doen zonder eerst te bedenken hoe het zal worden uitgelegd. Naar de ruimte om een fout te maken, een grap te maken of ondeugend te zijn, zonder dat daar onmiddellijk een oordeel op volgt.
De laatste tijd praat men vaak over dit thema op verschillende plekken en momenten. Wij ook met onze kinderen en de situatie van de kleinkinderen variërend van 5 tot 21 jaar. Verschillende gezinnen, verschillende situaties en verschillende mensen.
Ook hier komen deze gedachten aan aspecten van de huidige cultuur of trends in vergelijking met vroeger. Vaak zaken als de toename aan Burn Out, vereenzaming jeugd, terugkeer van ongelijkheden als gender, de manosfeer, de invloed van sociale media en internet, de oorlogen en vele andere verschillen.
Missen wij iets wat vroeger gemakkelijker beschikbaar leek: sociale onbevangenheid?
Dan krijgt “vroeger was het essentieel anders” een andere betekenis. Het gaat niet alleen over wat er om ons heen veranderde, maar ook over hoe vrij wij ons voelen om ons tussen andere mensen te bewegen.
Een aantal uitspraken komen terug in de vergelijking met vroeger: “Iedereen is nu alert; iedereen is op zijn hoede bij het paranoïde aan af; door dit basis wantrouwen is de spontaniteit om iets te doen of te laten minimaal geworden; er gebeurt niets zomaar.”
Als mensen steeds meer anticiperen op de mogelijke reactie van anderen, verandert ook hun gedrag. De verwachting van afkeuring kan al voldoende zijn om onszelf vooraf te corrigeren. Meer publieke beoordeling kan zo leiden tot meer anticipatie, meer zelfcontrole en uiteindelijk minder spontaniteit, verrassingen en sociale speelsheid, maar ook gedrag wat niet past bij wat men voelt.
Een gemis met allerlei neven effecten: het kost veel energie; levert veel adrenaline; het geeft een gevoel van onveiligheid en “gevangen” zijn; een gemis aan verrassingen en humor. Dit heeft dus veel gevolgen op het gebied van gezondheid, fysiek en mentaal. Het is niet zo gek dat de Geestelijke Gezondheidszorg onder druk staat of de Jeugdzorg. Is de Ouderenzorg een Zorg, of is de Jeugdzorg een Zorg? Hoe vrij zijn wij eigenlijk? Het begint te lijken op een dictatoriaal bestaan waarbij niet de politie en de daarvoor bestaande instanties je straffen, maar iedereen. Sociale media denderen over je heen, maar op straat mag je ook bijna niets doen of je wordt gestraft.
Misschien is dictatoriaal daarvoor een te groot woord. Het merkwaardige is juist dat deze vorm van sociale disciplinering niet noodzakelijk van een overheid of instantie komt. Wij doen het ook bij elkaar.
In zekere zin worden wij tegelijk burger en toezichthouder: wij kijken, beoordelen, reageren en corrigeren.
Sociale media maken dat zichtbaar en versterken het.
Ik kan er goed mee leven, maar ik vond veel van vroeger toch fijner.
Uiteindelijk is de vraag achter “vroeger was het beter”: wat missen wij werkelijk?
Het verleden zelf, of de vrijheid en onbevangenheid die wij daarin menen te herkennen?
En als dat laatste zo is: kunnen wij daar in het heden opnieuw ruimte voor maken? Zouden wij daar gelukkiger van worden?